سناریو نویسی و برنامه ریزی در شرایط اضطراری
برنامه ریزی سناریویی یک روش ساختار محور است که برای بررسی رویکرد های جایگزین برای مواجهه با اتفاقات احتمالی آینده، برای کمک به بالا بردن دقت برنامه ریزی های استراتژیک، عملیاتی و مالی بکار می رود. برنامه ریزی سناریویی به صورت گسترده به 3 سوال پاسخ می دهد:
• چه چیزی احتمال دارد اتفاق بی افتد؟
• این اتفاق احتمالی می تواند چه تاثیری بر استراتژی برنامه و بودجه ما بگذارد؟
• ما چگونه باید نسبت به آن واکنش نشان بدهیم؟
تفاوت تحلیل سناریو و تحلیل حساسیت
تحلیل سناریو به بستر و زمینه ای که یک طرح در آن اجرا می شود، می پردازد اما تحلیل حساسیت بررسی می کند که تغییر در ارزش یا مقدار (value)، چه اثری بر پارامتر نتیجه دارد.
مانند بسیاری از ابزارهای برنامه ریزی، مانند برنامه ریزی استراتژیک و تاکتیکی ، برنامه ریزی سناریویی منشاء نظامی دارد. استفاده از برنامه ریزی سناریویی در دنیای تجارت در دهه 1970 در صنعت نفت و گاز و به ویژه در Royal Dutch Shell برای رویارویی با بحران نفت آغاز شد. استفاده از برنامه ریزی سناریویی توسط مشاغل و نهادهای دولتی 40 سال است بطور گسترده ای گسترش یافته است.
چهار نوع سؤال سناریو شامل موارد زیر است:
• سیاسی- مثال: گسترش اتحادیه اروپا چگونه قدرت سیاسی دولت های درون اتحادیه را تغییر خواهد داد؟
• اقتصادی مثال: رشد سریع اقتصادی چین و هند چگونه بازارهای جهانی را تغییر خواهد داد؟
• اجتماعی مثال: پیامدهای افزایش چاقی چیست؟
• فن آوری مثال: تأثیر روزافزون استفاده از تلفن های هوشمند بر استفاده از رایانه های رومیزی و لپ تاپ چه خواهد بود؟
برنامه ریزی اضطراری یک فرآیند تدوین برنامه های جایگزین برای وقوع شرایطی است که احتمالا روال عملیات تجاری را مختل می کند. هدف این فرآیند کاهش ریسک است. برنامه ریزی تداوم کسب و کار نسخه گسترده ای از برنامه ریزی اضطراری است که معمولا شامل یک برنامه جامع تر و گسترده تر برای واکنش به شرایط اضطراری و بازگشت به روال معمول کسب و کار است.
انواع متداول برنامه ریزی سناریویی شامل موارد زیر است:
• تجزیه و تحلیل حساسیت یک واحد متغیر این احتمالاً رایج ترین و منطقی ترین نقطه شروع استفاده از این نوع تحلیل حساسیت برای یک سازمان است. در نظر داشتن یک متغیر در حالی که ثابت نگه داشتن بقیه عوامل ممکن است لزوماً به طور کامل وابستگی های پیچیده را منعکس نکند، اما تجزیه و تحلیل حساسیت می تواند در درک تأثیر احتمالی یک متغیر کلیدی بر تجارت بسیار ارزشمند باشد.
• تجزیه و تحلیل مبتنی بر سناریو چند متغیره – این شکل از تجزیه و تحلیل می تواند به شکل قابل قبولی عوامل اقتصادی ، رقابتی ، نظارتی یا اجتماعی و تأثیر متغیرهای چندگانه وعدم قطعیتهایی را که به طور مشترک اتفاق می افتد، در نظر بگیرد.
• برنامه ریزی سناریویی مبتنی بر ابتکار عمل سناریوهایی که مجموعه های مختلفی از ابتکارات را با هم در یک طرح یا استراتژی همه جانبه نشان می دهند. در واقع این روش ابتکار عمل های مختلفی را بر اساس مبانی مشخص به سازمان ارائه می دهد. برنامه ریزی مبتنی بر ابتکار عمل سازمان را قادر می سازد تا تاثیر جمعی ابتکار عمل ها را در جهت رشد یا مهارهزینه ها درک کند و بر اساس الویت ها و اهداف کلی سازمان برنامه ریزی کند.
سه روش رایج برای تعریف سناریوها عبارتند از:
• در راستای طیفی از نتایج احتمالی، مانند برنامه که شامل عوامل صعودی و نزولی است.
• یک رویکرد دو جانبه
• یک ماتریس از دو متغیر با وجود عدم ثبات نسبتا زیاد که با ضرب آنها یک ماتریس چهار وجهی با چهار نتیجه احتمالی را به همراه دارد.
مراحل برنامه ریزی سناریویی
برنامه ریزی سناریو چه مزایایی دارد؟
برنامه ریزی سناریویی بینشی بهتری در مورد گزینه ها ، فرصت ها و پیامدهایی که در مورد آنها عدم ثبات وجود دارد، فراهم می کند. این روش، برنامه ها، بودجه ها و پیش بینی های استراتژیک با کیفیت بهتری را به ارمغان می آورد و باعث می شود درک واضح تری از حساسیت محرک های کلیدی تجارت و تأثیر احتمالی رویدادهای آینده داشته باشیم.
برنامه ریزی سناریویی همچنین زمینه ای برای توضیح تغییرات عملکرد با توجه به محرک های در نظر گرفته شده در سناریوها فراهم می کند. این می تواند به عنوان یک سیستم هشدار دهنده اولیه در صورت بروز تهدیدات و فرصتهای احتمالی برای تجارت بکار رود.
سؤالاتی که برای بکار بستن برنامه ریزی سناریویی باید در نظر بگیرید.
• عاملی که می خواهیم ارزیابی کنیم چیست؟ در چه بازه زمانی این ارزیابی صورت می گیرد؟
• مهمترین عوامل بیرون سازمنی که ممکن است در تجارت ما تأثیر بگذارد چیست؟
• محرکه های اصلی درون سازمانی که باید به آنها توجه شود چیست؟
• آیا داده ها، تکنولوژی، پهنای باند و مهارتهای مناسبی برای توسعه و نگهداری سناریوها داریم؟
الزامات بکار بستن برنامه ریزی سناریویی
• اطمینان از تعهد و مشارکت مدیریت ارشد
• موضوعات کلیدی مربوط سناریوها را دسته بندی کنید.
• فرضیات و پیش شرط ها به صورت کاملا واضح تعریف کنید.
• تعداد سناریوهای ایجاد شده را محدود کنید.
• اطمینان حاصل کنید که هر سناریو یک دیدگاه محتمل و منطقی از آینده ارائه می دهد.
• بر تفاوت های قابل اهمیت بین سناریوها تمرکز کنید.
• از داده های کمی و کیفی به طور متعادل استفاده کنید.
• شاخص ها یا نقاط حساسی را برای سیگنال دهی مفروضات کلیدی سناریو تعیین کنید.
• سناریوها و فرضیات را به صورت دوره ای بازبینی و به روز رسانی کنید.
کارهایی باید از آنها اجتناب کنید:
• از ایجاد سناریوها بدون تعیین عوامل جلوگیری کنید.
• بیش از حد لزوم سناریو ایجاد نکنید.
• سعی در ایجاد سناریوی کامل و بی عیب و نقص نداشته باشید. جزئیات بیشتر به معنای دقت بیشتر نیست.
• از گیر کردن در هر سناریو خودداری کنید.
• زمانی که یک سناریو از دور خارج می شود و تحلیل آن اهمیتی ندارد از آن دست بکشید.
تینا شاهپوردوست
مشاور مالی، مدرس، تحلیلگر و حسابدار مدیریت خبره بین المللی (CIMA)
موسس مجموعه حساب لِرن و موسسه خدمات مالی حسابنامه
پرطرفدار ترین دوره ها
دوره دیجیتال مایندسِت
پرطرفدار ترین دوره
دیجیتال مایندسِت شما را با دنیای جدیدی آشنا خواهد کرد. دوره دیجیتال مایندسِت برای کسانی است که می خواهند در استفاده از تکنولوژی های نــــــــــــــوظهور از جمله بلاکچین، RPA، هوش مصنوعی، تحلیل داده و هوش اجتماعی شایستگی کسب کنند.
دوره جامع بلاکچین
پرطرفدار ترین دوره
دوره جامع بلاکچین برای افرادی است که همیشه در حرفه خود پیشتاز هستند. جویای آخرین تغییرات حرفه خود باشید.در بازار کار پیشتاز شوید، با کسب مهارت های جدید توجه ها را به سمت خود جلب کنید و یک متخصص حرفه ای در عصر دیجیتال باشید.
دوره جامع تحلیل اطلاعات مالی
پرطرفدار ترین دوره
این دوره برای دستیابی به درک کامل از پروسه تحلیل مالی و این سوال که تحلیل مالی چه تصویری از سازمان به ما می دهد و در رابطه با آن به ما چه میگوید، نحوه ارائه اثر بخش اطلاعات و نتایج استخراج شده از تحلیل مالی به کلیه ذینفعان سازمان طراحی شده است.
پربازدید ترین مقاله ها
بهای تمام شده محصولات دیجیتالی
پر بازدید این هفته
از آنجا که ما یک فایل از محصول دیجیتال را می توانیم به تعداد نامحدود به فروش برسانیم ، نمیتوانیم هزینه ها را بر تعداد محصولات تولید شده (مشابه محاسبه بهای تمام شده محصولات فیزیکی) محاسبه کنیم.
امنیت سایبری اطلاعات مالی
پر بازدید این هفته
دارک وب بستر کلاهبرداریها، فعالیتهای مجرمانه و دزدی اطلاعات است. دارک وب خانهی اقتصاد کلاهبرداری و جوامع مجرمانه است. دپارتمانهای مالی چه کاری میتوانند انجام دهند؟
آینده کار از زبان سازمان اقتصاد جهانی
پر بازدید این هفته
بحران بزرگی در شرف وقوع است، یک بحران که بر سازمانها و اقتصادهای جهان تأثیر خواهد گذاشت. پیشبینی میشود که تا 2030، با کمبود 85.2 میلیون کارگر ماهر در جهان مواجه شویم.